NÜRNBERG’İN KALBİ ALTSTADT -1 (GÖKHAN FIRATLI)

 

NÜRNBERG’İN KALBİ ALTSTADT – 1  (GÖKHAN FIRATLI)

İçinde gezmekten büyük keyif alacağınız Nürnberg eski şehir, etrafı surlarla çevrilmiş devasa bir açık hava müzesi gibidir. İkinci Dünya Savaşı sırasında ağır hasar almış fakat aslına sadık kalınmak üzere adeta şehir yeniden ayağa kaldırılmıştır. Günümüzde sokaklarında yürürken, kendinizi Ortaçağ atmosferi içinde bulmanız kaçınılmaz.

Şehri kuzey ve güney olarak  ikiye bölen Pegnitz Nehri, kentin her bir köşesini kartpostal görünümüne büründürmüş. Kuzeyde kalan tepelik kısım Sebald, güneydeki düzlük kısım ise Lorenz olarak adlandırılmaktadır. Daha önce de belirttiğim gibi şehri saran surlar arasında, dört büyük yuvarlak kule yer almaktadır ve bunlar şehrin ana girişlerini korumaktadırlar.

NÜRNBERG TREN İSTASYONU

FRAUENTOR (KADINLAR KAPISI)

İşte bunlardan şehrin güneydoğusunda bulunan ve Merkez Tren İstasyonunun tam karşısında yer alan kapı; Frauentor (Kadınlar Kapısı) olup trenden iner inmez tüm güzelliği ile beni karşıladı. Yer altı veya yaya geçidini kullanarak bu kapıya ulaşabilirsiniz. Kapı, adını hemen yakınında bulunan Klara Manastırından almaktadır. Orta Çağda Meryem Ana için kullanılan

KLARA MANASTIRI

hitaplardan yola çıkılarak buraya Frauentor yani Kadınlar Kapısı denmiştir. Kapının hemen yanında yükselen ve surlara ait dört büyük kuleden biri buradadır. Orijinal hali dikdörtgen şeklindeymiş ama daha sonra toplara karşı daha dirençli olması için yuvarlak kuleye dönüştürülmüş.

Kapının hemen arkasında minicik bir Orta Çağ köyü sizi bekliyor olacak. Handwerkerhof ( Zanaatkarlar Avlusu) adı verilen bu bölge, Nürnberg’in atmosferini yaşayacağınız cam üfleme sanatçılarının, çömlekçilerin, hediyelik eşya dükkanlarının yer aldığı çok sevimli bir yer. Ayrıca dünyaca ünlü ve tescilli zencefilli kurabiyeler ( Lebkuchen) ile meşhur Nürnberg sosisi satan ufak restoran ve kafeler de mevcut. Siz de benim yaptığım gibi bu küçük avlunun tadını zencefilli kurabiye ve kahve ile çıkarabilirsiniz. Hemen belirteyim kurabiyeler, boşuna ünlenmemişler gerçekten çok güzeller.

Avludan çıktıktan sonra  dükkanların  yoğun olduğu König Caddesi üzerinden yaklaşık 10 dakikalık yürüyüş sonrası tarihi açıdan önemli, gotik mimarisiyle dikkat çeken görkemli St. Lorenz Kilisesi karşınıza çıkacaktır. Lorenzer Meydanında kilisenin yanı sıra tarihi “ Tugendbrunnen Çeşmesi” de bulunmaktadır.

Pegnitz Nehrinin güney kısmında kalan kilisenin yapımına yaklaşık 1250 yılında başlanıp tamamlanması iki asır kadar sürmüştür. Protestan Lutheran Kilisesi, şehrin pek çok yerinden görülebilen 80-81 metre uzunluğunda iki büyük kuleye sahiptir. Yapımları farklı dönemlerde olduğundan mimarileri asimetrik detaylara sahiptir. Kilsenin ana giriş kapısı üzerindeki Gül Pencere(Rosette) yaklaşık 9 metre çapında olup Gotik taş işçiliğinin çok güzel bir örneğidir.

İkinci Dünya Savaşı sırasında içindeki eserler, güvenli sığınaklarda saklandığından günümüze kadar korunarak ulaşabilmiştir. Aynı savaştaki bombardımanlar neticesinde kilisenin çatısı tamamen çökmüş ancak aslına sadık kalınarak onarılmış ve 1952 yılında yeniden ibadete açılmıştır.

Bu meydanda yer alan Nassau evini de ihmal etmemek gerekir. Orta Çağ mimarisinden günümüze ulaşabilmiş nadide ve şehirdeki  “Wohnturn” kule ev tipinin tek örneğidir. Orta Çağda zengin aileler için bu tür evler, hem güç gösterisi hem de tehlike anında korunmayı amaçlayan konut tipidir.

Mimari açıdan özellikle dikkat edilmesi gereken “Chörlein” denilen gotik cumbadır ve taş işçiliğiyle bezenmiştir. Kule köşelerinde ise minik gözetleme ve savunma kulecikleri bulunmaktadır. 1945 yılındaki Amerikan hava saldırısında isabet alan bina tamamen yanmış ancak aslına sadık kalınarak 1950-1952 yıllarında yeniden yapılmıştır.

Yine bu meydanda bulunan ve 1878 yılında inşa edilen küçük sevimli yapı, “Wetterhausen – hava durumu evi” olup geleneksel hava durumu tahmin araçlarını barındırmaktadır. Aslında 1950 yılında kaldırılmış ancak 1970 yılında aslına uygun olarak yeniden yapılmıştır.

Kuzeye doğru yürümeye devam ettiğinizde Pegnitz Nehrine ve “Museumbrücke” Müze köprüsüne ulaşılmaktadır. Günümüzde Lorenzer Meydanı ile Hauptmarkt bölgelerini birbirine bağlayan köprü, ilk olarak 13. Yüzyılda ahşap olarak inşa edilmiştir.  Yüzyıllar boyunca sel felaketleri nedeniyle defalarca yıkıldıktan sonra 1700 yılında taştan yapılmıştır. ikinci dünya savaşı sırasında yok olmuş ve 1956 yılında aslına sadık kalınarak yeniden inşa edilmiştir.

Köprünün üzerinden doğu yönüne bakıldığında Nürnberg’in en çok paylaşılan ve bilinen meşhur manzarasını ve “Kutsal Ruh Hastanesi- Heilig- Geist- Spital” görülecektir. Kemerli yapısıyla bilinen bina, 1332-1339 yılları arasında bakıma muhtaç hastalar için bir hayır kurumu olarak yapılmıştır. Sadece hastane değil, Kutsal Roma İmparatorluğunun mücevherleri ve kutsal emanetler, 400 yıl boyunca bu hastanenin şapelinde saklanmıştır.

Nehir üzerinde oturan devasa taş kemerler nedeniyle adeta yüzüyor izlenim vermektedir. Nürnberg ile ilgili kartpostallarda en çok kullanılan ve turistler tarafından da en çok fotoğraflanılan yer olması boşuna değil. Nürnbergdeki pek çok bina gibi burası da İkinci Dünya Savaşında ağır hasar almış ancak aslı gibi yeniden titizlikle inşa edilmiştir. Günümüzde hala bir kısmı yaşlı bakımevi olarak kullanılmaktadır.Ayrıca geleneksel Frankonya mutfağından lezzetler sunan bir restoran da burada hizmet vermektedir.

Sadece Müze Köprüsü değil onun gibi estetik ve tarihi birkaç köprü daha bulunmakta. Örneğin Müze Köprüsünün hemen sonrasında, nehrin daraldığı kısımda Flischbrücke (Et Köprüsü ) yer almaktadır. Bu taş köprü, Geç Rönesans döneminin en önemli örneklerinden biri olup destek sütunu olmadan tek bir geniş kemer halinde inşa edilmiştir.  Adını da hemen yanında bulunan Orta Çağ et halinden almıştır. Savaşta hasar almamış ve orijinal halini korumaktadır.

Benim çok beğendiğim köprülerden biri olan Cellat Köprüsü (Henkersteg ) Nehrin ortasında yer alan Trödelmarkt Adasını ana karaya bağlamaktadır. Üzeri tamamen kapalı olan yarı ahşap çok sevimli bir yaya köprüsüdür. Orta Çağda şehrin celladı, köprünün bitişiğindeki kule evde yaşamaktaymış ve dışlanan bir mesleği olduğundan halk ile karşılaşmadan bu köprü sayesinde evine gidip gelebiliyormuş.

Avrupadaki en eski asma demir zincir köprü ünvanını taşıyan “Kettensteg-Zincir Köprü” 68 metre uzunluğundadır. Şehrin en batı ucunda ve surların hemen iç kısmında yer alan yaya köprüsüdür.

Bu bölgede görebileceğiniz Hallertor Köprüsü, 1500 lü yıllarda ahşap olarak inşa edilmiş, zaman içinde sel felaketleriyle yıkılıp bir kaç kez yapılmıştır. 1697 de taş olarak değiştirilmiş tabii sonrasında da pek çok tadilat geçirmiştir.

Müze Köprüsünü geçtikten hemen sonra şehrin ana merkezi olan Hauptmarkt’a ulaşılmaktadır. Bu meydan özellikle Gotik mimarisiyle öne çıkan Fruenkirche (Meryem ana Kilisesi) ve Schöner Brunnen (Güzel Çeşme) ye ev sahipliği yapmaktadır.

Her gün öğle vakti gerçekleşen ve “Mannleinlaufen” denilen astronomik mekanik saat gösterisi ile ünlü olan Meryem Ana Kilisesi, 14. Yy. A tarihlenmektedir ve Gotik mimariye sahiptir. Meydanın doğu ucunda konumlanmaktadır.  Daha önce burada, İmparatorun emri ile gerçekleştirilen Yahudi Cemaatinin yok edildiği dönemde yıkılan Sinagog’un yerine inşa edilmiştir. Bu kilise de İkinci Dünya Savaşında yıkımdan nasibini almış, sonrasında aslına uygun inşa edilmiştir. Her yıl kurulan Noel Pazarı, bu kilisenin balkonundan yapılan geleneksel konuşma ile başlamaktadır.

Meydanın süsü Güzel Çeşme, 1385-1396 yılları arasında Heinrich Beheim tarafından yapılmıştır. Gotik bir kulenin sivri ucu şeklindeki çeşme, 19 metre yüksekliğinde olup dört katlı yapıya sahiptir. Altın varaklı işçiliği ona farklı bir çekicilik katmaktadır. Her bir katın farklı anlamı vardır. En alt kat; felsefe ve yedi özgür sanatı, ikinci kat; dört incil yazarı ve Kilise babalarını, üçüncü kat; yedi seçici Prens ve dokuz kahramanı, en üst kat ise; Hazreti Musa ve yedi Peygamberi simgelemektedir. Hemen belirtmek isterim ki bu çeşme bir replik olup aslı, Nürnberg Germen Müzesinde koruma altındadır.

Çeşmeyi çevreleyen ferforje koruma üzerinde iki adet halka bulunmaktadır. Pirinç olan halka üç kez çevrilip dilek tutulursa dileklerin kabul olacağına inanılır. Siyah demir halka ise; çocuk sahibi olmak isteyenler içindir.

Meydandaki Ticaret ve Sanayi Odası Binası da, cephesinde yer alan Ortaçağ tüccar hayatını ve ticareti temsil eden “Kaufmannszug” adlı duvar resminden dolayı atlanmaması gerekir.

Yine bu meydana yakın konumlanan “Ahmaklar Çeşmesi” cehaleti, kötülüğü, dünyayı yok oluşa sürükleyen insanlığı simgeleyen bir gemi ve adem ile Havva ve ölüm temalarını işlemektedir.

İşte tam da bu meydanın kenarında tarihi Bratwursthausele Restoranının manzarası eşliğinde çok  yoğun bir yağmura yakalandım. Bir kısmını Kilisenin kapalı bir kapısının altında diğer kısmını da Kilise içinde dinlenerek atlattım. Sonrasında açan hava hatta güneşin gülen yüzüyle şehri keşfetmeye kaldığım yerden devam ettim.