SAHRA ÇÖLÜNÜN VE MORİTANYA’NIN GİZEMLERİ;

 

SAHRA ÇÖLÜNÜN VE MORİTANYA’NIN GİZEMLERİ;

Dünyanın en büyük sıcak çölü olan Sahra, 9 milyon kilometre karelik alanıyla Afrika’nın %30 unu kaplamaktadır ve Kuzey Afrika’nın neredeyse tamamına yayılır. Batıda Atlas Okyanusu, doğuda Kızıl Deniz ve güneyinde Sahel bölgesi ile çevrili bu devasa çöl, 11 ülkeyi kapsamaktadır. İşte bu ülkelerden biri olan Moritanya’nın da %90 ı çölden oluşmaktadır.

Moritanya – Senegal ve Gambiya’yı kapsayan gezimizin en zor etabını Moritanya’da yaşadık. Büyük bir kısmı çöllerde 4X4 araçlarla suyun, tuvaletin olmadığı, kaldığımız aubergeler dışında kısıtlı şartlarda hazırlanan öğle yemekleriyle, zorlu yol deneyimi ve çöl sıcağı ile gerçekten yorucu bir deneyimdi. Ancak bütün bu zorluklara karşın; kum çölleriyle, taş çölleriyle, kayalık alanlarıyla, adeta cennetteymişsiniz hissini veren çok güzel vahalarıyla da mutlaka yapılması gereken bir deneyimdi.

Coğrafik özellikler ve güzellikler dışında önemli kervan yollarının geçtiği ve tarihe iz bırakan şehirlerin oluşturulduğu bu bölgede bu uygarlıklardan kalanları keşfetmek, kısıtlı da olsa göçebe halkın yaşamlarına ve kültürlerine şahit olmak ve bunları gözlemlemek çok özeldi.

Başkent Nuakşot’a indikten sonra çölün ve Moritanya’nın tarihi kalbine doğru yolculuk yaparak Atar, Amodjar Geçidi, Agrour kayalıkları, Chinguetti, Wadan, Azweiga gibi farklı rotaları keşfederek başkente geri döndük. Chinguetti, Wadan Antik kenti gibi tarihi dokuları bir başka yazıya bırakıp çölü anlatmaya devam edelim.

Sahra Çölü; sadece tek düze kumlardan oluşmamaktadır. Erg adı verilen kum denizleri Sahra’nın beşte birini kaplamaktadır. Reg denilen çakıllı çöller ve hamada denilen kayalık platolar da bulunmaktadır.

Moritanya ne Sahra’nın en gizemli sırlarından biri; 50 km çapındaki “Sahra’nın Gözü – Richat Yapısı” olarak adlandırılan ve   Quadane yakınlarında bulunan jeolojik oluşumdur. Uzaydan görülebilen ve dairesel bir yapıya sahip olan bu oluşum, önceleri meteor krateri sanılmış ancak daha sonra yapılan araştırmalar ile jeolojik kubbenin erezyonla açığa çıkması ile oluştuğunu ortaya koymuştur.

Adrar bölgesine gitmek için kat etiğimiz 470 km. lik yolun en güzel molalarından biri “Terjit Vahası” idi. Çölün içinde, siyah taşlar ve kum tepeleri arasındaki yüksek platoda yer alan kanyonun içinde adeta gizlenmiş ve suyun sürekli aktığı vaha; güzel ağaçları, serin havası ve suyuyla adeta cennetten bir köşe gibiydi. Burada konaklama yapanlar yanında bizim gibi geçerken uğrayan veya günü birlik gelen turistler bulunmaktaydı.

Trans- Sahra yolunun üzerinde yer alan Atar, dünyanın en uzun off-road yarışı olarak bilinen Paris – Dakar Rallisine 1979-2007 yılları arasında ev sahipliği yapmıştır. Benzer araçlarla ve benzer şartlarla geçtiğimiz yollardan sonra en dikkat çekici manzarayı sunan yerlerden biri de “Amodjar geçidi” idi.

Buraya yakın konumda bulunan ve zengin kaya resimlerine ev sahipliği yapan “Agrour Kayalıkları” ve “Fort Sagenne” adlı filmin çekimi için inşa edilen “Saganne Kalesi” ziyaret ettiğimiz  güzellikler arasında yerini aldı.

Film için inşa edilen Saganne Kalesi

Kaya resimleri

Yolculuk sırasında sizi çok fazla yoran, uçsuz bucaksız kum ve taşlık alanlardaki bitmeyecek hissi veren rota, mola verip gün batımını seyrettiğinizde veya “mehari” olarak adlandırılan hecin develeriyle gezintiye çıktığınızda yorgunluk yerini tatlı bir tebessüme dönüştürmekte, tabii çöl şartlarında uykuya dalmaya çalışıncaya kadar. Erg Ourane’nin büyüleyici kum tepeleri ve Guitti Kumulları hafızamıza unutulmaz enstantaneler ile yerleşti.

Özellikle Oudane- Chinguetti arasındaki çölün derinliği unutulacak gibi değildi. Daha sonra ulaştığımız Tanouchert Vahası ve özellikle Wadan Antik kenti, Moritanya ayağının en unutulmaz noktalarından biriydi. Antik kent ayrı bir yazıyı hak ettiği için bir başka güzellik olan, Adrar Platosuna yaslanmış ve güney batı yönüne doğru 300 km. boyunca uzanan Amatlich Kum Denizini geçip ulaştığımız ve gece konaklama yaptığımız “Azweiga Kumulları” ve yanındaki “Azweiga Vahası” bizlere unutamayacağımız bir deneyim sundu.

Yönetimi İslam Cumhuriyeti olan Moritanya hakkında birkaç ilginç bilgi de paylaşmak isteriz. Burada Arap- Berberi ırkından gelen Morlar (Moritanyalılar) ile Mor- Siyah melezlerinden oluşan karma bir nüfus oluşmuştur. Erkeklerin genellikle zayıf bir görünüm sergilemesine karşın kadınların iri kemikli ve şişman olmaları dikkatimizi çekmişti. Bunun sebebi de şişman kadınların daha çok beğenilmesi imiş ve çocukluktan başlayarak kızlar, kilo almalarını sağlayacak şekilde beslenmekteymiş. Hatta bu konuda zor dahi kullanılmaktaymış.

Ayrıca “boşanmış kadınlar pazarı” olduğunu öğrendiğimizde çok şaşırmıştık. Eşinden boşanan kadın, evdeki tüm eşyaları alabiliyor ve onları bu pazarda satıyormuş. Hatta bazen boşanmış kadın sırf bu nedenle tercih edilebiliyormuş.